Minibunker krijgt vaste plek bij Noordboulevard
18-02-2026
Komende vrijdag 20 februari krijgt de Scheveningse minibunker die in 2018 werd verplaatst een definitieve plek op de kop van de Noordboulevard. De circa 80 ton zware kazemat, zoals het bunkertje officieel heet, stond de afgelopen acht jaar tijdelijk naast de Pier opgesteld. Nu verhuist het markante oorlogsmonument naar een locatie dicht bij zijn oorspronkelijke plek.
In 2017 werd Jos Teunissen, destijds coördinator bij Museum Engelandvaarders in Noordwijk, door Hagenaar en Soldaat van Oranje-kenner Tjerk van der Veen geattendeerd op de herinrichting van de Noordboulevard. “We hebben toen Henk Ambachtsheer, hoofd monumentenzorg van de gemeente Den Haag, gevraagd erop toe te zien dat het bunkertje behouden zou blijven. Het is een van de laatste stille getuigen van wat zich op dit strand heeft afgespeeld”, aldus Teunissen. Hij doelt daarbij vooral op de geheime operaties van de Engelandvaarders Erik Hazelhoff Roelfzema, Peter Tazelaar, Chris Krediet en Gerard Dogger.
Na een lange zoektocht is dankzij de inzet van het Atlantikwall Museum Den Haag een geschikte en permanente locatie gevonden in een stukje duin tussen het Carlton Beach Hotel en strandpaviljoen EVE, nabij strandtent Patagonia. Vrijdag wordt vanaf 07.00 uur ’s ochtends het betonnen gevaarte naar die plek getakeld. In de komende maanden zal de kazemat zoveel mogelijk in zijn oorspronkelijke staat worden hersteld. Ook komt er een informatiepaneel dat voorbijgangers vertelt over de geschiedenis van deze bijzondere bunker en de gebeurtenissen die zich hier tijdens de oorlog afspeelden.
Contact Holland
De kazemat, gebouwd kort vóór de Tweede Wereldoorlog, maakte deel uit van de Nederlandse kustverdediging. Het betonnen verdedigingswerk met drie schietgaten moest bescherming bieden bij een vijandelijke aanval vanaf zee. De muren zijn maar liefst tachtig centimeter dik en volledig uitgevoerd in gewapend beton. Om niet op te vallen, was de bunker weggewerkt in de strandmuur. “Via een putdeksel in de boulevard en een trapje naar beneden kwam je in de gevechtsruimte”, vertelt Teunissen. Oorspronkelijk bevond de kazemat zich halverwege het Kurhaus en de kop van de Noordboulevard. Op het strand ervoor vonden tussen november 1941 en half januari 1942 onder de codenaam ‘Contact Holland’ geheime operaties plaats. Het doel was verbinding te leggen tussen verzetsgroepen in bezet Nederland en de naar Londen uitgeweken Nederlandse regering. Daarbij werden geheim agenten en zendapparatuur per boot op het strand van Scheveningen aan land gezet of vanaf het strand opgehaald.
Dramatische afloop
“De operaties hadden een dramatisch verloop”, zegt Teunissen. In de nacht van 17 op 18 januari 1942 zou Herman Wiardi Beckman, op verzoek van koningin Wilhelmina, vanaf het Scheveningse strand worden opgehaald. De prominente sociaaldemocraat moest de Nederlandse regering in Londen versterken. Ook Frans Goedhart, medeoprichter van verzetskrant Het Parool, zou meegaan. De actie werd vanuit bezet Holland georganiseerd door Peter Tazelaar, die eerder als geheim agent vanuit Engeland in smoking op het strand van Scheveningen was afgezet, samen met verzetsman Gerard Dogger. Erik Hazelhoff Roelfzema, Chris Krediet en de Britse marineofficier Bob Goodfellow zouden Wiardi Beckman en Goedhart met een roeiboot naar een Britse motortorpedoboot brengen, die ongeveer 800 meter uit de kust lag.
Het vroor die nacht 14 graden en Scheveningen was in diepe duisternis gehuld. Om uit het zicht van Duitse patrouilles te blijven en beschutting te zoeken tegen de bittere kou, verscholen Wiardi Beckman, Goedhart en hun begeleider Willem Pasdeloup zich in een verlaten Nederlandse bunker langs de boulevard. “Sommige bronnen wijzen daarbij op deze kazemat, die toen nog niet door de Duitsers in gebruik was”, aldus Teunissen. Tazelaar en Dogger gaven vanaf de kop van een golfbreker afgesproken lichtsignalen richting zee. De boot verscheen echter niet. Niet veel later werden de mannen in de bunker overrompeld door Duitse soldaten en gearresteerd. Tazelaar en Dogger wisten, wadend door de ijskoude branding, aan arrestatie te ontkomen. Half bevroren bereikten zij verderop opnieuw het strand. Pasdeloup ging later onder Duitse druk voor de Sicherheitsdienst werken en verraadde verschillende leden van het netwerk rond Tazelaar. Een jaar later werd hij door het verzet geliquideerd. Goedhart wist uit Kamp Vught te ontsnappen en overleefde de oorlog. Wiardi Beckman stierf op 15 maart 1945 in concentratiekamp Dachau aan vlektyfus.
Soldaat van Oranje
Bij de geheime acties op het strand van Scheveningen waren nog tal van andere verzetsmensen betrokken. Velen van hen betaalden hun inzet met de dood, onder wie Titia en Dora Gorter, Adriën Moonen, Johan Scheepmaker, Gerard Vinkesteijn, dokter Gerrit Krediet, Fritjof Dudok van Heel en Johan de Jonge Melly. De operaties onder de naam ‘Contact Holland’ kregen landelijke bekendheid door het boek Soldaat van Oranje van Erik Hazelhoff Roelfzema. De gelijknamige film uit 1977 en de succesvolle musical in Katwijk zijn hierop gebaseerd.
Volgens Teunissen overstijgt het belang van de kazemat de lokale geschiedenis. “Het behoud van dit bunkertje gaat verder dan Scheveningen of Den Haag alleen. Het vertelt een nationaal verhaal over moed, verzet en tragiek. Als straks de musical Soldaat van Oranje stopt, vormen Museum Engelandvaarders in Noordwijk en deze plek in Scheveningen de nog weinige overgebleven tastbare herinneringen aan dit indrukwekkende hoofdstuk uit onze geschiedenis. Met de herplaatsing krijgt de minibunker niet alleen een vaste plek in het duin, maar ook een nieuwe rol als zichtbaar en blijvend monument aan de Scheveningse kust.”
Tekst: Gerard van den IJssel